2008 Yılbaşı İtibariyle
Türkiye Şehir Doğalgaz Dağıtım Projelerinin
Güncel Tamamlanma Durumları
Hazırlayan: Muhittin Tekman /
Makina Mühendisi – MBA
A. Giriş
Bilindiği üzere Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu’nu uyarınca 18 Ocak 2003 tarihinde başlayan Doğal Gaz Dağıtım Lisansı ihalelerinde 56 adet projeye ulaşılmış, bu projelerden de 51’inin ihalesi gerçekleşmiş ve yapımcı şirketler tarafından üstlenilmiştir.
Ancak bu kanun uyarınca yapımcı şirketlerin lisans alma tarihinden itibaren 5 yıl içinde proje kapsamı içinde kalan ve imar izni olan tüm yapılara kadar doğalgaz hattı götürmek ve doğalgaz kullanma talebinde olacak olan tüm abonelere doğalgaz kullanım imkanını vermek sorumluluğu vardır. Bu nedenle 2008 yılbaşı itibariyle şehirlerdeki alt yapı yapım ve abonelerin kullanımı için servis kutusu montaj işlerinin ulaştığı aşama önemli bir durum arz etmektedir.
Bu amaçla gaz dağıtım şirketlerinden çelik ana hat ve polietilen dağıtım hatları ile servis hatları ve servis kutusu montaj işleri hakkında bilgiler alınmaya çalışılmıştır. Bu bilgilerden oluşan sonuç tablosu aşağıda verilmektedir. tablo 1
Yapılan çalışmalar olası olduğu ölçüde gaz dağıtım şirketlerinin bağlı oldukları gruplar itibariyle bir araya getirilip verilmiş ve bu şehirler de bir haritada – gösterilmiştir.
Ayrıca tüm Türkiye bazında lisans alma tarihleri, alt yapı yapımlarının başlama tarihleri ile 5 yıllık sürenin bitme tarihleri de iki ayrı tabloda birbirinin devamı olacak şekilde verilmektedir. tablo 2a ve tablo 2b
2003 yılında başlayarak 2004 yılında artan miktarlardaki projelere ait ihalelerin gereken tamamlama sürecinin sonuna gelmekte olduğu ve dolayısıyla 2008 ve 2009 yıllarında sonuna yaklaşılacağı görülmektedir. Bu konu itibariyle mevcut projelerin yapıma başladıkları lisans alma tarihleri kontrol edildiğinde Kayseri ve Konya şehirlerdeki sürenin 2008 yılında dolduğu, 2009 yılında dolacak olan şehirlerin ise Afyon, Aksaray, Yalova, Bandırma, Balıkesir, Kütahya, Çorlu, Çorum, Düzce, Gemlik, İnegöl, Kırıkkale, Kırşehir, Konya Ereğli, Erzurum, Gebze, Samsun, Sivas, Çatalca ve Uşak olduğu görülmektedir. Bu projelerin lisans alım tarihleri ve ihale koşulları hakkında tablo 1de ayrıntılı bilgiler verilmiştir. Diğer projelerin ise 2010 yılında 7’si olmak üzere 2012 yılına kadar toplam 27 ‘si tamamlanma aşamasına gelecektir.
B. Güncel durum
Güncel durumu belirlemek için 2008 yılbaşı itibariyle, EPDK’nın web sitesinde yayımlanan “Doğal Gaz Dağıtım Lisansı İhaleleri” listesinde yer alan doğalgaz dağıtım projeleri ve bu projelerdeki şehirler incelenerek genel bir durum değerlendirmesi yapılmıştır. Aşağıda belirtilen bu değerlendirmeye bu projelerin ilan edilmesinden sonraki çeşitli tarihlerde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelikler kapsamında bu projelere ilave edilerek genişletilen bazı yeni şehirler ise dahil edilememiştir.
EPDK tarafından ilan edilen projelerin güncel durumu değerlendirildiğinde görülmektedir ki;
1. 18 Ocak 2003 tarihinden 31 Mart 2008 tarihine kadar geçen zaman içinde toplam 56 proje için doğalgaz dağıtım lisansı ihalesi Resmi Gazetede ilan edilmiştir.
2. Bu ihalelerden 53’ünün üstlenici şirketi belirlenmiş, 3’ünün ise henüz belirlenmemiştir.
3. Toplam 61 il merkezindeki şehir ile toplam 187 ilçe ve bucak bu kapsam içine girmiştir.
4. EPDK öncesinde bir başka ifadeyle 2003 yılı öncesi doğalgaz kullanmaya başlayan 6 il merkezi; Ankara, İstanbul, Bursa, İzmit, Eskişehir ve Adapazarı’na ek olarak önümüzdeki günlerde ihalesinin ilan edileceği açıklanan 3 il merkezi; Zonguldak, Bartın ve Hatay illeri de hariç tutulursa, Türkiye’deki 81 il merkezi içinden günümüz itibariyle 11 il merkezinde; Artvin, Bingöl, Bitlis, Hakkari, Iğdır, Mardin, Muğla, Muş, Sinop, Şırnak ve Tunceli için henüz ne zaman ihale yapılacağı hakkında bilgi edinilememiştir.
5. 3 yeni proje kapsamındaki il ve ilçe merkezlerinde; 1’i il merkezi, 6’sı ilçe merkezi olmak üzere toplam 7 şehir merkezi için ihale süreci sürmektedir. EPDK tarafından Resmi Gazete’de doğalgaz dağıtım lisansı ihalesinin ilan edilme sürecine göre en yakın tarihten itibaren ihale süreci sürmekte olan şehirler ve dağıtım bölgeleri ise şunlardır; Geyve-AliFuatPaşa-Pamukova, Siirt-Batman, Aydın, Ağrı-Doğubeyazıt, Havza-Vezirköprü-Bafra’dır.
6. 3 mevcut proje kapsamındaki il ve ilçe merkezlerinde; 6’sı il merkezi, 20’si ilçe merkezi olmak üzere toplam 26 şehir merkezi için gerçekleşmiş olan ihaleler henüz lisans alamamıştır. EPDK tarafından Resmi Gazete’de doğalgaz dağıtım lisansı ihalesinin ilan edilme sürecine göre en yakın tarihten itibaren henüz lisans alamamış olan şehirler ve dağıtım bölgeleri ise şunlardır; Siirt, Batman (Kurtalan), Aydın (Nazilli, Atça, Yenipazar, Umurlu, Söke ve Kuşadası) ve Çukurova (Adana, Mersin, Osmaniye, İskenderun, Tarsus, Ceyhan, Dörtyol, Toprakkale, Payas, Karayılan, Sarıseki, Denizciler, Bekbele, Nardüzü, Azganlık, Belen ve Kadirli).
7. 01 Ocak 2008 tarihi itibariyle altyapı çalışmalarına başlanmış olan 13 projedeki şehre ise henüz doğal gaz verilememiştir. İhale süreci tamamlanmış, lisans verilmiş ve alt yapı çalışmalarına başlanmış fakat henüz doğalgaz verilmemiş olan bu 14 projedeki şehirler ise; Gümüşhane-Bayburt, Trabzon-Rize (Trabzon, Rize ve Akçaabat), Karacabey-Mustafakemalpaşa-Susurluk (Karacabey, Mustafakemalpaşa, Susurluk, Ovaazatlı, Yalçıntaş ve Tatkavaklı), Antalya (Antalya, Göynük, Kemer, Tekirova, Çamyuva, Kadiriye, Belek, ve Serik), Amasya-Tokat (Amasya, Tokat, Merzifon, Suluova, Turhal, Niksar, Erbaa ve Zile), Karaman, Erzincan, Kars-Ardahan (Kars, Ardahan ve Sarıkamış), Afyonkarahisar (Afyonkarahisar, Bolvadin, Çay ve Dinar), Isparta-Burdur (Isparta, Burdur, Gönen ve Bucak), Şanlıurfa (Şanlıurfa, Siverek, Suruç, Karaköprü ve Onbirnisan), Edirne-Tekirdağ-Kırklareli, Karabük-Kastamonu-Çankırı’dır. Ayrıca Bolu ve Nevşehir’de altyapı çalışmaları sürmekte olup çeşitli nedenlerden dolayı henüz doğalgaz verilmesi mümkün olamamıştır.
8. 30 yeni projede yer alan; 5’i eski, 32’si yeni olmak üzere toplam 37 şehir merkezinde (bunlardan 29’i il merkezi, 8’si ilçe merkezidir) doğalgaz kullanılmaktadır ki bu şehirler; Adapazarı, Aksaray, Ankara, Balıkesir, Bandırma, Bilecik, Bursa, Çanakkale, Çatalca, Çorlu, Çorum, Denizli, Düzce(K.Ereğli), Erzurum, Eskişehir, Gaziantep, Gebze, Gemlik, İnegöl, İstanbul, İzmit, İzmir, Kahramanmaraş, Kayseri, Kırıkkale, Kırşehir, KonyaEreğli, Konya, Kütahya, Malatya, Niğde, Polatlı, Samsun, Sivas, Uşak, Yalova ve Yozgat’tır.
9. 2003 yılından önce doğalgaz satışına başlanmış olan 5 şirket (Ankara, İstanbul, Bursa, İzmit, Eskişehir ve Adapazarı’nda) ile 1 yerleşim merkezinde (Bahçeşehir’de-İstanbul) olmak üzere 6 eski doğalgaz şirketi,
10. 2004 yılından itibaren gerçekleşmiş olan yeni şehir dağıtım projeleri ile ise 35 gaz dağıtım şirketi faaliyete geçmiştir. Bunların yıllara göre dağılımı ise şöyledir; 2004 yılında Çorum, Erzurum, Gebze, İnegöl, Kayseri ve Konya’da olmak üzere 6 şirket, 2005 yılında Aksaray, Balıkesir, Bandırma, Çatalca, Çorlu, Düzce-KaradenizEreğli, Gemlik, Kırıkkale-Kırşehir, Konya Ereğli, Kütahya, Samsun, Sivas, Uşak ve Yalova’ da olmak üzere 14 şirket, 2006 yılında ise Bilecik, Denizli, İzmir, Kahramanmaraş, Malatya, Manisa, Niğde-Nevşehir, Polatlı ve Yozgat’da olmak üzere 10 şirket, 01 Ocak 2008 tarihine kadar ise; Afyonkarahisar, Çanakkale, Gaziantep ve Karaman’daki şirketler. Böylece günümüzde konutlarda doğalgaz satışını gerçekleştirebilmiş toplam 41 doğalgaz şirketi ( 3’ünde iki şehre birden hizmet verilmektedir ) tam olarak faaliyettedir.
