Türkiye Doğalgazlı Kombi ve Soba Potansiyel Pazar Araştırması
2003-2008 yılları arasında İhale edilerek üstlenici şirketleri belirlenmiş olan yeni doğalgaz dağıtım projeleri kapsamında yaygınlaşan doğalgaz kullanımının etkisiyle gelişen Türkiye doğalgazlı bireysel ısıtma cihazları pazarındaki kombi ve soba kullanım potansiyeli araştırması DİE ve TÜİK verilerinin yanı sıra şehir gaz dağıtım şirketlerinin bilgilerinden de yararlanılarak hazırlanmış ve okurlarımıza sunulmuştur.
Hazırlayan: Muhittin Tekman /
Makina Mühendisi - MBA
Ayrıntılı tablo bilgileri için
“http://arastirma.dogalgaz.com.tr” adresini ziyaret edebilirsiniz.
Araştırma Dosyasının Kapsamı
Bu çalışmada 2003-2008 döneminde EPDK tarafından ihale edilmiş toplam 56 adet şehir doğalgaz dağıtım projesinin içindeki mevcut binalar ve bu binalardaki konut ve işyeri daireleri değerlendirilmiştir. DİE – Devlet İstatistik Enstitüsü’nün 2000 yılında yaptığı Türkiye Bina Sayımı sonuçları kullanılmış ve bu sayımda mevcut tüm yapılar ve bunların bireysel, bağımsız ısıtmalı yapıları ile merkezi, kalorifer ısıtmalı yapıları ve bu yapıların daireleri dikkate alınmıştır.
2003 -2004 yıllarından önceki dönemde doğalgazlı cihaz kullanım tercihleri bacalı kombiler ve bacalı sobalarda yoğunlaşmış iken, Anadolu’nun pek çok bölgesinde yeni şehir dağıtım projelerinin ihalelerinin yapılması ve bunu projelere de doğalgaz verilmeye başlanmasıyla bu tercihler değişmiştir. Bunun nedenleri arasında en önemlisi yeni şehirlerdeki konutların bacalarının doğalgaz yakmaya uygun olmaması ve eski projelerdeki cihazlarda pek çok baca sorunu yaşanmaya, can ve mal kayıplarının olmaya başlaması sonucunda öncelikle şehir gaz dağıtım şirketleri yeni projelerde bazı kısıtlamalara ve özel koşullar aramaya başlaması gösterilebilir.
1990’lı yıllarda ve 2000’li yılların başında genel cihaz türü tercihinde %18 sobalı cihaz, %82 kombi seçiminin yapıldığı kabul edilirken, bu cihazlar içinde de %80 bacalı, %20 hermetik olanların satın alındığı görülmekteydi. Bu tercihin nedeni ise iki sistem arasında %15-20 civarındaki maliyet farklılığıydı.
Doğalgazın ülkemizde kullanılmaya başlandığı 1990 ve sonrasındaki yıllarda Ankara, İstanbul, Bursa, İzmit ve Eskişehir’de ilk kullanıma başlayanlar her iki cihaz türünü ve sistemi de tercih etmişler, ancak aile gelir düzeyi ile ilgili olarak tercihler de etkilenmişti. Anadolu’da gaz kullanımının yaygınlaştığı yıllarda sorunların çıkması ve sistem tercihlerinin bunlara bağlı olarak öncelikle hermetik cihazlara, sonra da kombiye kayması sonucunda 2000’li yılların başındaki tercihler tersine dönmüş oldu. Önce %80 hermetik, %20 bacalı, sonra da %90 kombi, %10 soba tercih edilir hale geldi.Dolayısıyla dergimizde yayımladığımız çeşitli araştırma dosyaları da bu tercihlerden etkilenerek değişti. Bu çalışmada da son tercih oranları göz önünde bulundurularak eski oranlar değiştirilmiş ve güncellenmiştir. Büyük şehirlerdeki ısıtma cihazı seçimi gelir düzeyi ile yakından ilgili olarak çoğunlukla kombi olmasına karşın, küçük şehirlerdeki gelir düzeyinin düşüklüğü ve ilk yatırım maliyetinin az olması nedeniyle soba kullanımının süreceği düşünülmüştür.
Ayrıca 2000 yılından günümüze kadar bina yapım ruhsatı alınarak veya alınmayarak inşa edilmiş ve yapı kullanım izni alınarak veya alınmadan kullanıma başlanmış yapılardaki daireler ise değerlendirilme dışında kalmıştır. Ancak bu değerlendirmeyi de yapabilmemizi sağlamak amacıyla 2000 – 2007 yılları arasında DİE ve TÜİK tarafından yayınlanmış olan İnşaat istatistiklerinin ruhsat ve yapı kullanma izinlerine göre miktarları yıllar itibariyle verilmiştir.
Dolayısıyla Kasım 2007 itibariyle yapılmış olan çalışma içinde yer alan toplam yapı ve daire stokunun daha da arttığı ve olası cihaz kullanım potansiyelinin genişlediği ve her geçen zaman içinde daha da genişleyeceği göz önünde bulundurulmalıdır. Tüm bu değerlendirmelerin yanı sıra, doğalgaz kullanımına başlanan şehirlerdeki dönüşümlerin çeşitleri incelendiğinde ne yazık ki merkezi sistem ısıtma tesisatları bulunan apartmanlardaki kalorifer kazanlarının iptal edildiği ve bu yapılardaki dairelerde bulunan çeşitli tiplerde radyatörler kullanılarak hermetik tip kombi kat kaloriferi montajlarının yapıldığı ve merkezi ısıtmadan bireysel ısıtmaya geçildiği görülmektedir. Bu dönüşüm tercihleri de çalışmamızda dikkate alınmamış ve merkezi ısıtmalı yapıların daire miktarları da tablolarda ayrıca belirtilmiştir. Yeni projelerin bulunduğu şehirlerdeki mevcut bina stoku ve bu binaların konut dairesi ve/veya işyeri olması veya ticari, sanayi, eğitim, kültür, sağlık, sosyal ve resmi daire amaçlı kullanılıyor olması durumuna göre belirli bir tercih oranına da bağlı olarak zaman içinde büyük çoğunluğunun doğalgaza dönüşeceği muhakkaktır.
Bu çalışmamız Kasım 2007 itibariyle doğalgaz kullanılan şehirlerdeki gaz dağıtım şirketlerinden alınmış güncel doğalgaz abone miktarları bilgilerinden de yararlanılarak hazırlanmış ve genel doğalgaz kullanımı durumu saptanmaya çalışılmıştır.
Elde edilen bilgiler kullanılarak yapılan diğer bir ayrıntılı çalışmada ise 2020 yılına kadar olan süreç içindeki olası cihaz kullanım durumları da belirlenmiş olup, bu projeksiyonlara ait tahminlerimiz ise dergimiz içinde yer alamamış olmasına karşın Doğal Gaz Dergimizin araştırma dosyalarının yer aldığı web sitesi olan; www.arastirma.dogalgaz.com.tr adresinde yer almıştır. Bu bilgileri ve ayrıca her bir şehir için bağımsız olarak yapılmış olan mevcut durum ve 2020 yılına kadar geçen dönemin yıllık değerlerini içeren tabloları da bu sitemizde bulabileceksiniz.
1. Giriş
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu’nun 4’üncü maddesi 4’üncü fıkrası g bendi ve Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği’nin 5’inci maddesi uyarınca yaptığı Doğal Gaz Dağıtım Lisansı ihaleleri 18 Ocak 2003 tarihinden itibaren toplam 56 projeye ulaşmış ve toplam 63 il merkezi ile 187 ilçe ve bucağı kapsamış durumdadır. Böylece daha önceden gaz kullanımına başlamış olan Ankara, İstanbul, Bursa, Eskişehir ve İzmit’e ve yeni şehir merkezinin eklenmesiyle toplam 68 şehir merkezimizde doğalgaz kullanma olanağı oluşmuştur. 2008 yılı içinde ihalesi ilan edileceği beklenen Zonguldak ve Bartın illeri de eklenirse toplam 70 il merkezi doğalgaza kavuşmuş olacaktır. Türkiye’deki 81 il merkezi içinden günümüz itibariyle 11 il merkezinde; Artvin, Bingöl, Bitlis, Hakkari, Iğdır, Mardin, Muğla, Muş, Sinop, Şırnak ve Tunceli için henüz ne zaman ihale yapılacağı hakkında bilgi edinilememiştir.
Ayrıca Türkiye’nin henüz proje ve alt yapı yapım kapsamına girmemiş fakat önümüzdeki birkaç yıl içinde devreye gireceğine kesin gözüyle bakılan yeni şehirlerin de etkisiyle doğalgaz sektörünün her yeni yıl içinde daha da artarak gelişeceği ve tahminen 2008 - 2010 yılları arasında doğalgazlı cihaz kullanımının büyük miktarlara ulaşacağı, 2020 yılına kadar da projelerin %85-90 oranlarında tamamlanmış ve mevcut binalara gaz verilmiş olacağı, dolayısıyla konut ve işyeri bazlı doğalgaz tüketiminin de çok daha fazla artacağı söylenebilir. Yeni projelerin bulunduğu şehirlerdeki mevcut bina stoku ve bu binaların konut dairesi ve/veya işyeri olması veya ticari, sanayi, eğitim, kültür, sağlık, sosyal ve resmi daire amaçlı kullanılıyor olması durumuna göre belirli bir tercih oranına da bağlı olarak doğalgaza dönüşeceği muhakkaktır.
Günümüzde uzun zamandan beri doğalgaz kullanmakta olan İstanbul, Ankara, Bursa, Eskişehir ve İzmit şehirlerinde ise bu dönüşüm yaşanmış ve halen de yaşanmaktadır. Ancak bu süreç bizler için yeni şehirlere yönelik tahminler yapmamıza, gelişen pazarın büyüklüğünü bulmamıza yardımcı olmaktadır. Gelecek yıllarda Türkiye’de doğalgaz pazarının nasıl büyüyeceğine yönelik olarak pek çok üretici, ithalatçı, temsilcilik veya yetkili satıcılık düzeyinde ticari faaliyette olan şirketler tahminlerde bulunmakta, belirli değerlere göre kendilerine planlar yapmaktalar. Biz de bu sürece katkıda bulunmak amacıyla ilk proje olan Kayseri Doğal Gaz Dağıtım Lisansı İhalesi’nin EPDK tarafından Resmi Gazete’de ilan edildiği 18 Ocak 2003 tarihinden Geyve-Ali Fuatpaşa- Pamukova Doğal Gaz Dağıtım Lisansı İhalesinin Resmi Gazete’de ilan edildiği 17 Şubat 2007 tarihine kadar geçen süreç içinde bu projelerin gerek ihalelerindeki gelişimleri, gerekse kapsadığı bina ve daire, dolayısıyla abone miktarı ve doğal gaz tüketim miktarları hakkındaki bilgileri siz değerli okurlarımıza çeşitli sayılarımızda vermeye gayret ettik.
Bu sayımızdaki araştırma dosyamızın konusu ise 2003 yılından itibaren günümüze kadar geçen süreç içinde ihalesi ilan edilmiş olan tüm yeni şehirlerin projelerini birden değerlendirmek ve bu projelerin tamamlanmasıyla mevcut doğalgaz pazarına ilave olacak aboneleri, cihaz kullanım çeşit ve miktarlarını belirlemek ve bu bilgileri sizlerle paylaşmaktır. Bu çalışma şehirlerdeki halen mevcut binaları kapsamakta olup ihtiyaç dolayısıyla yeni yapılacak binaları ve bu vesile ile oluşabilecek yeni talepleri ve pazar büyümesini kapsamamaktadır.
Verilmekte olan bu bilgilerin yanı sıra 2003 yılından itibaren yapılan alt yapı çalışmaları sonucunda doğal gaz kullanmaya başlayan şehirler ile doğalgaz alt yapı çalışmaları devam eden ve 2008 yılından itibaren doğalgaz kullanmaya başlayacağı öngörülen şehirlerin hepsi için ayrı ayrı yapılmış olan cihaz kullanım ve doğalgaz tüketim değerlerini ve 2020 yılına kadar giden süreç içindeki olası gerçekleşme tahminlerini Doğal Gaz Dergimizin web sitesi olan; www.arastirma.dogalgaz.com.tr adresinden öğrenebilirsiniz.
2. Yeni Doğalgaz Dağıtım Projelerinin Yıllar İtibariyle Sınıflandırılması
Devlet İstatistik Enstitüsü’nün 2000 yılında yaptığı bina sayımı sonucunda elde edilen bilgilerin yer aldığı Bina Sayımı 2000 yayınından yararlanılarak yapılan bu çalışmada yer alan projeleri ve şehirleri kendi içinde daha kolay değerlendirebilmek için ihale ilanı tarihi, teklif alma tarihi ve ihalenin gerçekleşme tarihi baz alınarak bir sınıflandırma yapılmıştır. Bu sınıflandırma ve kapsadığı şehirler aşağıda verilmektedir.
2.I. 2003 yılı içinde 19 yeni proje için ihale ilanı yapılmış projelerden 15’i 2003 yılı içinde gerçekleştirilmişti. İhalesi gerçekleşmiş projeler; Kayseri, Konya, Erzurum, Çorlu, Gebze, İnegöl, Çatalca, Bandırma, Balıkesir, Sivas, Kütahya, Karaman, Konya Ereğli, Gemlik ve Çorum olup, Karaman ve Gemlik projeleri ise gelecek yıllara ertelenmişti.
2.II. 2003 yılı içinde ihale ilanı yapılmış olan şehirlerden 5’i 2004 yılı içinde gerçekleşmiş olup, bu projeler; Kırıkkale, Kırşehir, Samsun, Aksaray, Karadeniz Ereğli-Düzce ile daha önce ihalesi ertelenmiş olan Gemlik’ti.
2.III. 2004 yılı içinde ihale ilanı yapılan 16 yeni projeden 13’ünün ihaleleri gerçekleşmiş durumdadır. Bu projeler; Polatlı, İzmir, Manisa, Niğde-Nevşehir, Bilecik-Bolu, Malatya, Kahramanmaraş, Edirne-Kırklareli-Tekirdağ, Denizli, Gaziantep-Kilis, Karabük-Kastamonu-Çankırı, Yozgat ve Şanlıurfa.
2.IV. 2005 yılı içinde ihale ilanı yapılmış projelerden 13’ünün ihaleleri gerçekleşmiş durumdadır. Bu projeler; Isparta-Burdur, Çanakkale, Kars-Ardahan, Karacabey-Mustafakemalpaşa- Susurluk, Afyonkarahisar, Erzincan, Karaman, Amasya-Tokat, Antalya, Trabzon-Rize, Elazığ, Gümüşhane-Bayburt’tu.
2.V. 2006 yılı içinde ihale ilanı yapılmış 8 projeden ise sadece Diyarbakır, Adıyaman, Seydişehir-Çumra, Ordu-Giresun, Van ve Çukurova’nın ihalesi gerçekleşmiş durumdadır. İhalesi henüz gerçekleşmemiş olan projeler ise; Havza-Vezirköprü-Bafra ve Ağrı’dır.
2.VI. 2007 yılı içinde ihale ilanı yapılmış 3 projeden ise Siirt-Batman ve Aydın’ın ihalesi gerçekleşmiş durumdadır. İhalesi henüz gerçekleşmemiş olan proje ise; Geyve-Ali Fuat Paşa- Pamukova’dır.
Bu projeler; ihalelerin gerçekleştiği yıllara göre değerlendirilerek 5 grupta toplanmış ve kapsamına giren il ve ilçe merkezlerinin şehir merkezindeki yapılara ve bu yapılardaki daire miktarlarına göre toplanarak, mevcut sobalı yapılar, kat kaloriferli yapılar, merkezi ısıtmalı yapılar ve bu yapılardaki daireler olarak kapasiteleri saptanmış ve bu bilgiler çeşitli tablolar halinde hazırlanmıştır.
3. Bireysel Isıtma İçin Doğalgazlı Cihaz Kullanım Potansiyeli
Doğalgazlı bireysel ısıtma cihazlarının kullanım potansiyeli ile ilgili olarak yapılan çalışmaların özet tablosu Tablo 1 incelendiğinde gerek soba, gerekse kombi cihazlarının kullanım miktarları ile genel toplam kullanım miktarları tahminleri görülmekte olup, bu verilerin genel değerlendirmesi sonucunda yaklaşık 4,7 milyon adet doğalgazlı kombi kat kaloriferi ve 730 bin adet doğalgaz sobası kullanım kapasitesi olduğu anlaşılmakta, genel toplam cihaz olarak da yaklaşık 5,4 milyon adetlik bireysel ısıtma cihazı pazarı oluşturacağı görülmektedir. Bu bilgiler ayrıntılı tablolarından da görülmekle birlikte, özet değerlendirmeleri aşağıda belirtilmektedir.
3.I. Doğalgazlı Kombi – Kat Kaloriferlerinin Kullanım Potansiyeli
Doğalgaz projelerinin gerçekleştiği yıllara göre yeni şehirlerdeki doğalgaz kullanımı dolayısıyla oluşacak cihaz kullanımı potansiyeli hakkında yapılan değerlendirmeler;
a. 2003 yılı için; 730 bin adet doğalgazlı kombi,
b. 2004 yılı için; 400 bin adet doğalgazlı kombi,
c. 2005 yılı için; 1 milyon 900 bin adet doğalgazlı kombi,
d. 2006 yılı için; 1 milyon 400 bin adet doğalgazlı kombi,
e. 2007 yılı için; 280 bin adet doğalgazlı kombi,
f. 2003–2007 yılları arasında toplam yaklaşık 4 milyon 700 bin adet doğalgazlı kombi kullanım potansiyeli olduğunu göstermektedir.
3.II. Doğalgazlı Sobaların Kullanım Potansiyeli
Doğalgaz projelerinin gerçekleştiği yıllara göre yeni şehirlerdeki doğalgaz kullanımı dolayısıyla oluşacak cihaz kullanımı potansiyeli hakkında yapılan değerlendirmeler;
a. 2003 yılı için; 120 bin adet doğalgaz sobası,
b. 2004 yılı için; 60 bin adet doğalgaz sobası
c. 2005 yılı için; 280 bin adet doğalgaz sobası
d. 2006 yılı için; 220 bin adet doğalgaz sobası
e. 2007 yılı için; 60 bin adet doğalgazlı kombi,
f. 2003–2007 yılları arasında toplam yaklaşık 730 bin adet doğalgaz sobası kullanım potansiyeli olduğunu göstermektedir.
3.III. Toplam Bireysel Isıtma Cihazı Kullanım Potansiyeli
Doğalgaz projelerinin gerçekleştiği yıllara göre yeni şehirlerdeki doğalgaz kullanımı dolayısıyla oluşacak cihaz kullanımı potansiyeli hakkında yapılan değerlendirmeler;
a. 2003 yılı için; 840 bin adet,
b. 2004 yılı için; 460 bin adet,
c. 2005 yılı için; 2 milyon 170 bin adet,
d. 2006 yılı için; 1 milyon 600 bin adet,
e. 2007 yılı için; 340 bin adet doğalgazlı kombi,
f. 2003 – 2007 yılları arasında toplam yaklaşık 5 milyon 400 bin adet cihaz kullanım potansiyeli olduğunu göstermektedir.
4. Türkiye Yapı İnşaat Sektörünün Gelişimi
Ülkemizdeki ekonomik durumun gelişimini etkileyen başlıca sektörlerden biri de inşaat sektörüdür. Bu sektör içindeki önemli bir bölüm ise yapı inşaatları olup, dergimizin okur kitlesini doğrudan ilgilendiren tesisat yapım işleri de, yapı ruhsatı alınarak yapımına başlanan yapıların kaba işlerinin tamamlanmasıyla gündeme gelmektedir. Genel sürece bakarsak, bu tamamlanma zamanı 2 ila 4 yıl içinde gerçekleşerek tesisat işleri bitirilmekte ve yapılar yapı kullanma izin belgeleri alınarak kullanıma açılmaktadır.
T.C. Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (DİE)’nin 2000 yılında yaptığı Bina Sayımı sonucuna göre hazırlanan Bina İnşaat İstatistikleri kullanılarak yapılan çalışmada ve Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK)‘in yayınladığı yapı ruhsatları ve yapı kullanma izin belgelerine göre hazırlanan tablolarda görülen 2005, 2006 ve 2007 yıllarının tamamındaki değerler bize, Türkiye inşaat sektörünün 2002-2004 yıllarındaki krizden çıkarak, yükseliş trendine geçtiğini ve 1990’lı yılların sonundaki değerleri yakaladığını göstermektedir. 1995 ile 2005 yılları arasında alınan yapı ruhsat belgeleri ile gerçekleşmiş olan yapı kullanma izin belgelerinin miktar ve özellik itibariyle genel bilgilerini içeren değerlendirme ülkemizdeki inşaat sektörünün bu döneme ait gelişimini açıkça göstermektedir Tablo 2 .1998 yılı ve sonrasında inşaat sektöründeki gerileme, 2003 ve 2004 yıllarındaki yapı kullanma izin belgelerine göre yaklaşık 41 bin adet civarında, 2002 ve 2003 yıllarındaki yapı ruhsatlarına göre ise 50 bin adetlik gerçekleşme değerleriyle en alt düzeye inmişti. 2005 ve 2006 yıllarındaki yapı kullanma izin belgelerine göre yaklaşık 64 bin ve 73 bin adet civarındaki, yapı ruhsatlarına göre ise 114 bin adetlik gerçekleşme değerleri ise bize artık inşaat sektörünün tırmanışa geçtiğinin müjdesini vermişse de 2007 yılındaki yapı kullanma izin belgelerine göre yaklaşık 68 bin adet ve yapı ruhsatlarına göre ise 106 bin adetlik gerçekleşme değerleri ile tekrar düşme eğilimine girdiğini göstermektedir.
Aynı dönemlerdeki daire miktarları ise yapı kullanma izin belgelerine göre; 2000 yılında 245 bin adet iken 2002 – 2004 yıllarında 160 bin düzeyine düşmüş, 2005 yılında 250 bin ve 2006 yılında 295 bin ve 2007 yılında 325 bin adete ulaşmıştır. yapı ruhsatlarına göre ise; yine 2000 yılında 315 bin adet iken, 2001 yılında 280 bin adete, 2002 yılında 162 bin adet ile dip yapmış, 2003 yılında 200 bin, 2004 yılında 330 bin, 2005 yılında 550 bin ve 2006 yılında 600 bin adete ulaşarak en yüksek miktarı görmüştür. Ancak 2007 yılında 580 bin adet civarında kalarak sektörün düşme eğilimini doğrulamıştır.
2000 yılındaki toplam bina miktarı 7,8 milyon adetten fazla idi. 2008 yılında ise aradan geçen 8 yıllık zaman içinde toplam 510 bin adetten fazla miktardaki yapı kullanma izin belgesi ve 660 bin adet yapı ruhsatı alınmıştır. Bugün itibariyle kullanılmakta olan toplam yapı miktarı 8,4 milyon adete yakındır. 2000 yılındaki DİE Bina Sayımı sonuçlarına göre konut amaçlı daire miktarı 16 milyon 235 bin adet iken toplam daire miktarı ise 18 milyon adetten fazladır.
5. Şehirlerdeki Doğalgaz Abonelerinin Gelişimi
5.I. Yeni Doğalgaz Kullanımına Başlayan Şehirler
01 Kasım 2007 itibariyle, 1988’den 2002 yılına kadar geçen süre içinde doğalgaz kullanmaya başlamış olan 5 şehir (İstanbul, Ankara, Bursa, İzmit, Eskişehir) merkezine; 18 Ocak 2003 tarihinden günümüze kadar geçen süre içinde EPDK tarafından doğal gaz dağıtım projesi ihalesi gerçekleşen 41 projedeki (Kayseri, Konya, Erzurum, Çorlu, İnegöl, Çatalca, Gebze, Bandırma, Balıkesir, Sivas, Kütahya, Konya Ereğli, Çorum, Kırıkkale-Kırşehir, Samsun, Aksaray, Karadeniz Ereğli-Düzce, Gemlik, Yalova, Uşak, Polatlı, İzmir, Manisa, Niğde-Nevşehir, Bilecik-Bolu, Karabük-Kastamonu-Çankırı, Yozgat, Malatya, Kahramanmaraş, Denizli, İzmir, Malatya, Manisa, Bilecik, Çanakkale, Gaziantep, Mustafa Kemal Paşa-Susurluk-Karacabey, Şanlıurfa, Edirne-Tekirdağ-Kırklareli ve Adapazarı ile Bahçeşehir-İstanbul) olmak üzere 56 şehir merkezine ve pek çok ilçe merkezine ulaşmıştır.
Bu nedenle ülkemizin doğalgaz ulaşmış olan her yerleşim merkezinde ısıtma sistemlerinin değişiminden kaynaklanan önemli bir pazar oluşmakta ve dolayısıyla; halen doğalgaz kullanımı olan veya doğal gaz alt yapı projesi ihalesine çıkılmış, yüklenici şirketi belirlenmiş ve alt yapı çalışmalarına başlanmış şehirlerde doğalgaz dağıtım boru hattı olan ve bu hat ile kapı önüne bir doğalgaz servis kutusu montajı yapılmış olan binalarda; öncelikle doğalgazla çalışan ısıtma cihazlarının ve bu cihazlara bağlı olarak da doğalgaz ve kalorifer tesisatı malzemelerinin satışı artmaktadır.
Gaz kullanan şehirlerdeki mevcut abonelerin yanı sıra; Şehir kapasitelerinin henüz tam olarak dolmadığı, hatta şehir içlerinde yeni doğalgaz dağıtım hattı projelerinin yapımıyla fiili kapasitelere yaklaşan miktarlarda daha yeni abonelikler yapılabildiği görülmektedir.
Ayrıca Türkiye’nin henüz proje ve alt yapı yapım kapsamına girmemiş fakat en geç 2008 ve 2009 yıllarında gireceğine kesin gözüyle bakılan daha bir çok şehir olduğu dikkate alındığında, tüm yurt sathında sadece doğalgaz dolayısıyla büyük bir hareketlenme olacağı aşikardır.
Günümüzde konut ve işyerlerinin mahal ısıtma cihaz ve sistemleri ya katı yakıtlı, ya da sıvı yakıtlı veya nadiren de olsa LPG’lidir. Doğalgaz; gerek sahip olduğu pek çok kullanım, temin ve konfor üstünlükleri, gerekse maliyetinin diğer yakıtlara göre ucuz olması nedenleriyle tüketime arz edildiği yerlerde büyük bir kullanım talebi görmektedir. Bu nedenle ülkemizin doğalgaz ulaşmış olan her yerleşim merkezinde ısıtma sistemlerinin değişiminden kaynaklanan önemli bir pazar oluşmakta, her yeni şehir için ise potansiyel olarak yeni pazarlar oluşacağı varsayılarak ilgililer tarafından konu hakkında pek çok çeşit çalışma ve araştırmalar yapılmaktadır.
Tüm bu gelişmeleri sadece konut ve işyeri olarak değil, sanayi tesislerinin doğal gaza dönüşümleri olarak da değerlendirmeliyiz. Bu durumda özellikle kazan, brülör ve gaz yolu armatürleri olarak büyük kapasitelerdeki cihazlar ile bu cihazlar için gerekli tesisatların yapımı gündeme gelmekte, bu ise büyük bedellerdeki satış cirolarını ifade etmektedir. Öncelikle doğalgaz tesisat projesi yapımıyla başlayacak olan bu yeni süreç, eski cihaz ve tesisatların sökülmesiyle sürecek, yeni cihaz ve malzemelerin satın alınması, konuta veya işyerine getirilmesi, burada montajı, gerekli gaz ve su tesisatlarının ve testlerinin yapılması ve sonuçta devreye alınmasıyla tamamlanacaktır.
5.II. Abone Miktarlarının Güncel Durumu
Ülkemizdeki doğalgaz kullanımının gelişimini ve güncel olarak ulaştığı düzeyi tüm ayrıntılarıyla sunan bir çalışma yapmak amacıyla halen doğal gaz kullanımı olan tüm şehirlerdeki ilgili gaz dağıtım kuruluşlarından 01 Kasım 2007 tarihi itibariyle ulaştıkları miktarların yer aldığı genel ve ayrıntılı bilgiler alınmıştır.
Bu bilgiler kullanılarak yapılan çalışmada; toplam abone miktarının gaz dağıtım şirketlerinin verileriyle 5,8 milyona, merkezi ısıtmalı yapılardaki dairelerde ocak ve şofbenlerde kullanımı veya bireysel sisteme dönüşüm yapılarak ısıtmada da kullanımı olması durumuna göre ise 6,7 milyona yaklaştığı; bu miktar içinde 4,7 milyon adetten fazla bireysel ısıtma abonesi, 89 bin adetten fazla merkezi ısıtmalı apartmanda oturan yaklaşık 900 bin daire ve yaklaşık 1 milyon BBS karşılığı ticari vb. işyerinin bulunduğu belirlenmiştir. Tablo 3
a. Gaz Dağıtım Kuruluşlarına Başvuran;
w Bireysel ısıtmalı binalarda 4.716.013 adet abone,
w Merkezi ısıtmalı binalarda 899.388 adet konut dairesinin bulunduğu kazan daireleri için 89.502 adet abone,
w Ticari vb. binalardaki 100 m²’lik bağımsız birim sayısı daire esasına göre 1.004.033 adet abone olmak üzere,
w Toplam 6.619.434 adet BBS (bağımsız birim sayısı) abone ve
w Kazan daireleri de toplama eklenirse 6.708.936 adet abone olduğu görülmektedir.
b. Bu Abonelerin Gaz Kullanmaya Başlayanları;
w Bireysel ısıtmalı binalarda 4.150726 adet abone,
w Merkezi ısıtmalı binalarda 821.334 adet konut dairesinin bulunduğu kazan daireleri için 78.865 adet abone,
w Ticari vb. binalardaki 100 m²’lik bağımsız birim sayısı daire esasına göre 850.894 adet abone olmak üzere,
w Toplam 5.822.954 adet BBS (bağımsız birim sayısı) abone ve
w Kazan daireleri de toplama eklenirse 5.901.838 adet abone olduğu görülmektedir.
c. Henüz Doğalgaz Kullanmaya Başlamamış olanların ise;
w Bireysel ısıtmalı binalarda 565.287 adet abone,
w Merkezi ısıtmalı binalarda 78.054 adet konut dairesinin bulunduğu kazan daireleri için 10.627 adet abone,
w Ticari vb. binalardaki 100 m²’lik bağımsız birim sayısı daire esasına göre 153.139 adet abone olmak üzere,
w Toplam 796.480 adet BBS (bağımsız birim sayısı) abone ve
w Kazan daireleri de toplama eklenirse 807.098 adet abone olduğu görülmektedir.
7. Sonuç
I. Yeni şehirlerin doğalgaz kullanıma başlamasıyla birlikte yaklaşık 4,7 milyon adete yakın miktarda bireysel ısıtma cihazı kullanım potansiyeli mevcut pazara eklenmiştir.
II. Mevcut konut stokuna göre 19 milyon adetten fazla konut dairesi vardır.
III. 1988 yılında başlayan doğalgaz kullanımı ile toplam 4,15 milyon dairede bireysel ısıtma cihazı kullanılmıştır.
IV. Günümüz itibarıyla 565 bin adet abone doğalgaz kullanımına henüz başlamak üzeredir.
V. Sektörde önümüzdeki 5 yıl içinde büyük bir hareketlilik olacaktır.
