Cihazlar
  Anlaşmalar
  Mevzuat
  Faydalı Linkler
 
 
Doğalgaz Dergisi Son Sayı
 
141. Sayı Dogal Gaz Dergisi Ekim 2008
Son Dört Yıl İçinde (2004 Haziran – 2008 Ekim) Gerçekleşen  
Yakıt Birim Fiyat Değişimlerinin  
Konut Isıtma Maliyetine Etkileri  

Hazırlayan: Muhittin Tekman / Makina Mühendisi – MBA  

Son dört yıl içinde gerçekleşen yakıt  birim fiyat değişiklikleri incelendiğinde;  
*Doğalgaz %130  artıştan sonra Temmuz- Ekim dönemindeki artşıın etkisiyle%180’e ulaşmıştır.  
*İthal kömür de Temmuz 2008’e kadar makul artış içindeyken Ekim 2008’de %165 artış yaşamıştır.  
*Üçüncü önemli artış LPG’de olmuş ve Temmuz 2008’de%95’lerdeyken Ekim 2008’de %110-114 aralığındaki artışa ulaşmıştır.  
*Akaryakıttaki(motorin ve fuel-oil no:4) artış ise çok farklı gelişmiş ve Temmuz 2008’de %115-158 düzeylerindeyken, Ekim 2008’de %90-114 aralığına gerilemiştir.  
*Elektrikteki artış süreci 2008 yılna kadar sfır iken kısa zaman içinde Temmuz 2008’de %22, Ekim 2008’de ise %58 olmuştur.  

Giriş  
Konutlarda mahal ısıtması ve/veya kul-lanım suyu ısıtması amacıyla kullanılan yakıt özellikle 1990lı yıllarda doğalgazın ülkemizde kullanım olanağının art-masıyla linyit kömüründen doğalgaza, henüz doğalgazın ulaşamadığı yerleşim yerlerinde de LPG veya dökmegaz, hatta gelir düzeyine göre motorin veya kalorifer yakıtına dönüşmüştü. Bu dönüşümü yapamayan konutlarda da ithal linyit kullanımı zorunlu olmuştu. Böylece tüm yakıtlar yurt dışı kaynaklı olup, hepsi de dövize endeksli olarak temin edilmekte ve dolayısıyla fiyatlandırılma durumunda kalınmaktadır. 2008 Ekim sonu itibariyle döviz fiyatlarında yaşanan aşırı artışlar (%30-40) bu yakıtları kullanan vatandaşı ve pek çok sanayi tesisi ile enerji sektörünü doğrudan etkilemiş ve geleceğe yönelik yeni tahminler yapılmasına gerek göstermiştir.  

Bu nedenle günümüzde içinde bulunduğumuz sürecin son dört yılında yakıt birim fiyatlarının nasıl değiştiğini saptanmanın yararlı olacağını düşündük. Doğal Gaz Dergimiz ve Tesisat Dergimizin içinde yayınlanan ve ayrıca www.dogalgaz.com.tr ve www.tesisat.com.tr  adreslerindeki web sitelerinde yer alan konut ve sanayideki kullanımlara göre KDV dahil ve KDV hariç olarak hazırlanan "Çeşitli Yakıtlara Göre Birim Fiyat ve 1000 kcal/saat Isı İhtiyacı için Yakıt Maliyeti" tablolarındaki bilgileri kullanarak tablo ve grafiklerle çeşitli değerlendirmeler yaptık.  

1. ABD Doları Fiyatlarındaki Değişim  
Geçtiğimiz beş yıl içindeki TC MB Efektif Satış fiyatlarına göre 28 Ekim günü itibariyle, ABD Dolarının TL karşısındaki değerinin; 2001 yılında 1,60 YTL/$, 2002 yılında 1,68 YTL/$, 2003 yılında 1,51 YTL/$, 2004 yılında 1,48 YTL/$, 2005 yılında 1,36 YTL/$,  2006 yılında 1,45 YTL/$, 2007 yılında 1,19 YTL/$, 2008 yılında ise 1,70 YTL/$, olduğu görülmektedir.    

Sonuç itibariyle bu değer günümüzde 2002 yılındaki değere ulaşmıştır. Bu durum ise uzun zamandan beri sorun olmayan ithal kaynaklı yakıt maliyetlerinin artık sorun olmaya başlayacağını  göstermektedir.  

2. Enflasyondaki Değişim.  
2003 yılı Haziran değerleri 100 varsayılırsa; 2003 Eylül 101, 2004 Eylül 110, 2005 Eylül 118, 2006 Eylül 131, 2007 Eylül 140 ve 2008 Temmuz 155, 2008 Eylül ise 156 olduğu görülmektedir.  

3. Konutlarda Kullanılan Yakıtların Genel Fiyat Değerlendirmesi  
Günümüzdeki yakıt birim fiyatları ile bu fiyatlara bağlı olarak değişen yakıtların ısınma ve ısıtma amaçlı olarak kullanım maliyetlerinin son dört yıldaki değerleri incelendiğinde tablo 1. görülen sonuçlar aşağıda özetlenmektedir.  

Bu özetlerde 09 Haziran 2004 tarihindeki birim fiyatlarla başlayan değerlendirmeler 28 Ekim 2008 tarihindeki son güncel bilgilerle tamamlanmış ve dokuz ara dönem fiyatları ile birlikte toplam 11 farklı fiyatın karşılaştırması yapılmıştır. Geniş tabloda ise 16 farklı tarih için bilgiler yer almakta olup, bu bilgileri içeren tablo ise dergimizin www.dogalgaz.com.tr adresinde kullanımınıza sunulmuştur.  

Bu  tablolarda; yıllık, altı aylık ve daha kısa zaman periyotlarındaki fiyat değişimleri görülebilmektedir.  Ancak burada dört yıllık süreç içinde gerçekleşen sonuç değişimi ele alınmış, dönemsel gelişmeler değerlendirilmemiştir.  

3.1. Birim Fiyat Değişikliklerine Baktığımızda;  

3.1.1. Doğalgaz; İstanbul’da İGDAŞ tarafından satılmakta olan doğalgazın birim fiyatı 09 Haziran 2004’te  0,3213 YTL/m3 iken, 03 Temmuz 2008’de 0,7355  YTL/m3‘e çıkmış ve dört yıllık dönemsel artış %229 olmuştur. 28 Ekim 2008 tarihinde ise 0,8928 YTL/m3‘e ulaşarak %278’lik artışa ulaşmıştır.  

3.1.2. Motorin; İstanbul’un Avrupa yakasında POAŞ tarafından satılmakta olan motorinin birim fiyatı 09 Haziran 2004’te  1,7366 YTL/kg iken, 03 Temmuz 2008’de 3,7396 YTL/kg‘a çıkmış ve dört yıllık dönemsel artış %215’e çıkmış fakat 28 Ekim 2008 tarihinde ise 3,2781 YTL/kg‘a inerek %189’lik artış olmuştur.  

3.1.3. Fuel-oil no:4; İstanbul’un Avrupa yakasında POAŞ tarafından satılmakta olan kalorifer yakıtı olarak da bilinen fuel-oil no:4 birim fiyatı 09 Haziran 2004’te  0,852 YTL/kg iken, 03 Temmuz 2008’de 2,2 YTL/kg‘e çıkmış ve dört yıllık dönemsel artış 258’e çıkmış fakat 28 Ekim 2008 tarihinde ise 1,82 YTL/kg‘e inerek %214’lük artış olmuştur.  

3.1.4. Dökmegaz Propan; İstanbul’da İpragaz ve Aygaz tarafından satılmakta olan dökmegaz propanın birim fiyatı 09 Haziran 2004’te  1,6673 YTL/kg iken, 03 Temmuz 2008’de 3,257  YTL/kg‘e çıkmış ve dört yıllık dönemsel artış %195 artış olmuştur. 28 Ekim 2008 tarihinde ise 3,5081 YTL/kg‘e ulaşarak %210’luk artışa ulaşmıştır.  

3.2.5. LPG 12.kg. Tüp; İstanbul’da İpragaz ve Aygaz tarafından satılmakta olan 12 kg.lık tüp LPG’nin birim fiyatı 09 Haziran 2004’te  1,875 YTL/kg iken, 03 Temmuz 2008’de 3,6667 YTL/kg‘e çıkmış ve dört yıllık dönemsel artış %196 olmuştur. 28 Ekim 2008 tarihinde ise 4,0208 YTL/kg‘e ulaşarak %214’lük artışa ulaşmıştır.  

3.2.6. Elektrik; İstanbul’da TEDAŞ tarafından satılmakta olan elektriğin birim fiyatı 09 Haziran 2004’te  0,1583 YTL/kWsaat iken, 03 Temmuz 2008’de 0,1938  YTL/ kWsaat ‘e çıkmış ve dört yıllık dönemsel artış %122 olmuştur. 28 Ekim 2008 tarihinde ise 0,2494 YTL/ kWsaat ‘e ulaşarak %158’lik artışa ulaşmıştır.  

3.2.7. İthal Kömür; İstanbul’da Hakan Kömür şirketi tarafından satılmakta olan ithal kömürün birim fiyatı  09 Haziran 2004’te  0,26 YTL/kg iken, 03 Temmuz 2008’de 0,44  YTL/kg‘a çıkmış ve dört yıllık dönemsel artış %169 olmuştur. 28 Ekim 2008 tarihinde ise 0,69 YTL/kg‘e ulaşarak %265’lik artışa ulaşmıştır.  


3.2.1000 kcal/saat Isı İhtiyacı için  
Gerekli Olan Yakıt Maliyetinin Dört yıllık Süreç İçindeki Değişikliklerine  
Baktığımızda ise;  

3.2.1. Doğalgaz; İstanbul’da İGDAŞ tarafından satılmakta olan doğalgazı kullanan konutlar için hesaplanan 1000 kcal/saat ısı ihtiyacı için gerekli olan yakıt miktarı ve kullanım maliyeti 09 Haziran 2004 tarihindeki doğalgazın birim fiyatı olan 0,3213 YTL/m3 ile hesaplanınca 4,19 YKR/m3 olmaktadır. 03 Temmuz 2008’de bu maliyet tutarı 9,59 YKR/m3‘e çıkmıştır. 28 Ekim 2008 tarihinde ise 11,64 YKR/m3‘e ulaşmıştır.  

Doğalgazın konutlar için maliyet değerleri diğer yakıtla için karşılaştırıldığında ise aşağıdaki sonuçlara ulaşılmaktadır.  

3.2.2. Motorin; İstanbul’un Avrupa yakasında POAŞ tarafından satılmakta olan motorinin kullanım maliyeti 09 Haziran 2004 tarihindeki birim fiyatı olan 1,7366 YTL/kg ile hesaplanınca 20,16 YKR/kg olmaktadır. 03 Temmuz 2008’de bu maliyet tutarı 43,41 YKR/kg‘a çıkmıştır. 28 Ekim 2008 tarihinde ise 38,05 YKR/kg‘e inmiştir. Haziran 2004’te 100 birimlik doğalgaz yakıt maliyetine karşılık 481 birim eden motorin, Temmuz 2008’de 453 birim, 28 Ekim 2008’de ise 327 birim olmuştur.  
3.2.3. Fuel-oil no:4; İstanbul’un Avrupa yakasında POAŞ tarafından satılmakta olan fuel-oil no:4 kullanım maliyeti 09 Haziran 2004 tarihindeki birim fiyatı olan 0,852 YTL/kg ile hesaplanınca 10,78 YKR/kg olmaktadır. 03 Temmuz 2008’de bu maliyet tutarı 27,85 YKR/kg‘a çıkmıştır. 28 Ekim 2008 tarihinde ise 23,04 YKR/kg‘e inmiştir. Haziran 2004’te 100 birimlik doğalgaz yakıt maliyetine karşılık 258 birim eden fuel-oil no:4, Temmuz 2008’de 291 birim, 28 Ekim 2008’de ise 198 birim olmuştur.  

3.2.4. Dökmegaz Propan; İstanbul’da İpragaz ve Aygaz tarafından satılmakta olan dökmegaz propanın kullanım maliyeti 09 Haziran 2004 tarihindeki birim fiyatı olan 1,6673 YTL/kg ile hesaplanınca 16,33 YKR/kg olmaktadır. 03 Temmuz 2008’de bu maliyet tutarı 31,89 YKR/kg‘a çıkmıştır. 28 Ekim 2008 tarihinde ise 34,35 YKR/kg‘e çıkmıştır. Haziran 2004’te 100 birimlik doğalgaz yakıt maliyetine karşılık 390 birim eden dökmegaz propanın, Temmuz 2008’de 333 birim, 28 Ekim 2008’de ise 295 birim olmuştur.  
.  
3.2.5 LPG 12.kg. Tüp; İstanbul’da İpragaz ve Aygaz tarafından satılmakta olan 12 kg.lık tüp LPG’nin kullanım maliyeti 09 Haziran 2004 tarihindeki birim fiyatı olan 1,875 YTL/kg ile hesaplanınca 18,94 YKR/kg olmaktadır. 03 Temmuz 2008’de bu maliyet tutarı 37,04 YKR/kg‘a çıkmıştır. 28 Ekim 2008 tarihinde ise 40,61 YKR/kg‘e çıkmıştır. Haziran 2004’te 100 birimlik doğalgaz yakıt maliyetine karşılık 452 birim eden 12 kg.lık tüp LPG’nin Temmuz 2008’de 386 birim, 28 Ekim 2008’de ise 349 birim olmuştur.  

3.2.6. Elektrik; İstanbul’da TEDAŞ tarafından satılmakta olan elektriğin kullanım maliyeti 09 Haziran 2004 tarihindeki birim fiyatı olan 0,1583 YTL/kWsaat ile hesaplanınca 18,60 YKR/kWsaat olmaktadır. 03 Temmuz 2008’de bu maliyet tutarı 22,76 YKR/kWsaat‘a çıkmıştır. 28 Ekim 2008 tarihinde ise 29,30 YKR/kWsaat‘e çıkmıştır. Haziran 2004’te 100 birimlik doğalgaz yakıt maliyetine karşılık 444 birim eden elektriğin Temmuz 2008’de 237 birim, 28 Ekim 2008’de ise 252 birim olmuştur.  

3.2.7. İthal Kömür; İstanbul’da Hakan Kömür şirketi tarafından satılmakta olan ithal kömürün kullanım maliyeti 09 Haziran 2004 tarihindeki birim fiyatı olan 0,26 YTL/kg ile hesaplanınca 5,71 YKR/kg olmaktadır. 03 Temmuz 2008’de bu maliyet tutarı 9,67 YKR/kg‘a çıkmıştır. 28 Ekim 2008 tarihinde ise 15,16 YKR/kg‘a çıkmıştır. Haziran 2004’te 100 birimlik doğalgaz yakıt maliyetine karşılık 136 birim eden elektriğin Temmuz 2008’de 101 birim, 28 Ekim 2008’de ise 130 birim olmuştur.  




14 Kasım 2008 Cuma
   
© 2009 Teknik Yayıncılık Grubu, Tüm Hakları saklıdır.