Cihazlar
  Anlaşmalar
  Mevzuat
  Faydalı Linkler
 
 
Doğalgaz Dergisi Son Sayı
 
Doğalgazlı Cihazlar?

Bireysel Isıtma Cihazları
Her dairenin bağımsız ısıtılması yani bireysel ısıtma için kombiler, kat kaloriferleri ve soba veya şöminelerle olmak üzere üç değişik ürün grubu kullanılabilmektedir.

a. Kombiler
Kombi ısıtma cihazları şofbenlerde olduğu gibi borulardan gelen suyun ısıtılması ilkesi üzerine çalışırlar. Kombi cihazları ısıtma ve sıcak su sağlama amacına yönelik kullanılabilir. Sıcak su kullanımının öncelikli olduğu kombilerde sıcak su musluğunun açılmasıyla cihazdaki ani su ısıtıcısı tarafından anında sıcak su temin edilir.

Kombi cihazları genelde iki farklı ısıl kapasitedir. En çok kullanılan cihazlar 750020.000 kcal/h kapasiteleri arasındadır. Diğerleri ise 10.00030.000 kcal/h arasında kapasite ayarı yapılabilen cihazlardır. Kombilerle izolasyonu iyi yapılmış bir yerleşim yerinde 300350 m2'lik bir alanı ısıtmak mümkündür.

Şekil: Hermetik Kombinin Ana Elemanları

Kombilerde baca tepmesine ve çekmemesine, aşırı ısınmalara, alev sönmesine, donmaya karşı ve gaz kaçağına karşı her türlü önlem alınmıştır. Az yer kaplayan ve montajı kolay olan kombiler sessiz çalışırlar. Kombilerin otomasyonu için oda ve dış hava termostatları bağlanabilmektedir.

Kombiler yanma havasının temini yönünden bacalı, baca fanlı ve hermetik olmak üzere üçe ayrılırlar.

I- Hermetik Kombiler
Hermetik kombilerde bacaya gerek yoktur. Ortamın havasını kullanmadığı için kısıtlama getirmeden kullanılırlar. Yanma için gerekli havayı bir fan vasıtasıyla ve özel iç içe geçen iki borudan oluşan hava akım borusu sayesinde dışarıdan alırlar. Hermetik kombiler mutlaka dış duvara veya dış duvara yakın bir yere monte edilmeli ve hava akım borusu atmosfere açık olmalıdır. Apartman aydınlıklarına bağlanmamalıdır.

II- Bacalı Kombiler
Bacalı kombilerde yanma odası cihazın bulunduğu ortama açıktır ve yanma sırasında cihaz, ortamın havasını kullanır. Bacalı kombiler banyoya, yatak odalarına, apartman boşluğu gibi ortamlara ve hacmi en az 8 m3'ten az olan yerlere monte edilemez. Bacalı kombilerde yanma sonucu oluşan atık gazları mevcut baca aracılığıyla dışarıya atılır. Hava girişi ve bacası şartnamelere uygun olmayan yerlerde bu tip cihazların kullanılması can güvenliği açısından tehlikeli olduğundan Gaz Şirketi tarafından gaz açma onayı verilmemektedir.

III- Duvar Tipi Yoğuşmalı Kombiler
Gerek cihaz fiyatlarının yüksek olması, gerekse düşük sıcaklıkta çalışmasından dolayı daha fazla radyatör maliyeti getirdiğinden yoğuşmalı sistemlerde ilk yatırım maliyeti yüksektir.

Yoğuşmalı kazanlarda olduğu gibi bu cihazlar da duman gazı içerisindeki su buharını yoğuşturarak ve baca gazı sıcaklığını düşürerek ilave enerji kazanırlar. Böylece daha az enerji tüketimi ile işletme maliyeti düşer.

b. Kat Kaloriferleri
Doğalgazlı konutlarda kullanılan kat kaloriferlerinin kazanları hem atmosferik hem de üflemeli brülörlü olabilir. Kat kaloriferleri, kazan içindeki suyun istenilen sıcaklıkta ısıtılması ve bunun bir pompa vasıtasıyla radyatörlerde dolaştırılması suretiyle mahal ısıtılması yapan cihazlardır. Bu cihazlarla bir veya birkaç daireyi ısıtmak mümkün olabilmektedir.

Boylerli tip cihazlarla sıcak su temini de sağlanabilmektedir.



c. Sobalar
Atmosferik brülörlerin kullanıldığı sobalar bacalı veya hermetik olarak iki farklı tiptir. Bacalı sobalar mutlaka bacaya bağlanmalıdır. Baca bağlantıları kısa tutulmalıdır. Bu sobalar 8m3'ten küçük hacimlere yerleştirilmemelidir. Bacalı sobalar 6.00012.000 kcal/h kapasite aralığındaki tiplerde üretilebilmektedir.

Hermetik sobalar ise bacaya ihtiyaç göstermezler. Dış duvara monte edilen hermetik sobalar özel bacası sayesinde yanma havasını dışarıdan alıp, baca gazlarını da dışarıya verirler. Mahal kısıtlaması gerektirmeden atmosfere bakan herhangi bir duvara monte edilebilir.

Dış görünüşleri dekoratif olan sobalar, üzerindeki termostat düğmesi sayesinde ayarladığınız sıcaklığa uygun olarak çalışırlar.

Otomatik ateşlemelidirler. Alev söndüğünde gazı kesen otomatik emniyet sistemi mevcuttur. 2.500'den 7000 kcal/h kapasiteye kadar piyasada çeşitli güçlerde hermetik sobalar bulunmaktadır.



d. Şömineler
Doğalgaz şömineleri salon, oturma odası gibi geniş alanların ısıtılmasında kullanılır. Kapasiteleri 8.600 kcal/h'e kadardır.

Dekoratiftirler. Termostat kontrolü ile ortamı istediğiniz sıcaklıkta ısıtırlar.

e. Sıcak Su Sağlayan Cihazlar (Doğalgazlı Şofbenler)
Sıcak su gereksinimlerinin karşılanmasında kullanılan tüp gaz, havagazı, sıvı ya da katı yakıtlar ile elektrikten yararlanma gibi yöntemler zahmetli, pahalı ve temizlik açısından dezavantajlar içerirler.

Doğalgaz kullanımıyla birlikte bu sorunlar ortadan kalkar. İstenilen her an kolayca sıcak su elde edilebilir. Hem ısıtmayı hem de sıcak suyu sağlayan kombi kat kaloriferi ile iki iş için tek cihaz kullanılabilmekte. Bu da önemli bir yarar sağlamaktadır. Doğalgazla sıcak su elde etmek için şofben ve termosifon kullanılabilir. Zamanla sınırlı olmadan sıcak su verirler.

Doğalgazlı şofbenler sadece sıcak su sağlamak amacıyla kullanılan cihazlardır. Ayrıca ısıtıcı cihazlara bağlanabilecek boylerle de sıcak su temin edilebilir. Bacalı ve hermetik tipleri mevcuttur. Halihazırda mevcut LPG yakıtlı şofbenlerin doğalgaza dönüşümü üretici firmaların yetkili servislerince yapılmaktadır.

f. Mutfak Cihazları (Doğalgazlı Fırınlar ve Ocaklar)
Doğalgazın mutfakta kullanımı tüp gaz (LPG) ya da havagazına göre hem ekonomiktir, hem de sürekliliği vardır. Örneğin tüp gaz, evde yakıt depolamak anlamına geldiği için tehlikelidir ve tüp bittiğinde yeni tüp almak gerekir. Doğalgaz ise temiz, bitme sorunu olmayan, pişirmede güvenle kullanılabilen bir enerji olarak tercih edilmektedir.

Merkezi Isıtma Cihazlar
Merkezi sistem, birden fazla bağımsız bölümün bir kazan dairesinden ısıtılmasıdır. Genellikle 12 veya daha fazla bağımsız bölüm içeren binalarda ilk yatırım maliyeti ve tesisatın işletme şartları açısından tavsiye edilir.

Doğalgaz kullanımında merkezi ısıtma; kalorifer kazanı, brülör, otomatik kontrol, vana, pompa, doğalgaz sayacı, baca gibi temel unsurlardan oluşan bir sistemdir.

Merkezi ısıtma sisteminde yakıt ekonomisini sağlamak için, tesisatınızda bir otomatik kontrol panelinin bulunması önerilmektedir. Bu panel için gerekli olan sisteme konulacak ekipmanlar (üç veya dört yollu karışım vanası, şönt pompa, vb) ilgili kazan imalatçı ve/veya ithalatçı firmaların önerileri ve istekleri doğrultusunda kullanılmalıdır.

Merkezi ısıtma sisteminizin temel unsurlarını (kalorifer kazanı, brülör, otomatik kontrol paneli, vb) satın alırken üretici firma ve tesisat uygulayıcılarının (bayi ve/veya yüklenici/taşeron) yeterliliği çok önemlidir. Sistemin ve sistemde yer alan temel unsurların; öngörülen işletme, bakım ve koruma talimatlarında belirtilen şartlarda çalıştırılması, bakımlarının düzenli ve yetkili kişilerce yapılması cihazlarınızın ömrünü uzatır.

a. Kalorifer Kazanları
Kalorifer kazanları malzeme yapılarına göre dökme dilimli ve çelik olmak üzere iki ana gruba ayrılırlar. Kalorifer kazanı seçimi doğalgaza geçişte yöneticinin başını en çok ağrıtan konudur. Türkiye'den çok daha önce doğalgaz kullanımına geçmiş Avrupa ülkelerine baktığınız zaman her iki cins kazanın da uzun yıllardan beri kullanıldığını görmekteyiz. Yurtdışında her iki cins kazan üreten birçok firma uzun yıllardan beri faaliyetlerini sürdürmüş ve pazar bulabilmişlerdir. Hatta Avrupa'da bazı üretici firmalar hem dökme dilimli kazan hem de çelik kazan üretmekte ve pazarlamaktadırlar.

Bu demektir ki her iki cins kazanın birbirlerine göre avanta] ve dezavantajları olmasına rağmen, her ikisi de doğalgaz pazarında. kendilerine yer edinebilmiştir. Daha önce de söylediğimiz gibi doğalgaza geçiş olayı yalnızca bir kazan değiştirme değildir. Kazanıyla, brülörüyle, bacasıyla, vanasıyla, otomatik kontrolüyle, emniyet sistemleriyle, izolasyonuyla, borulamasıyla, pompasıyla komple bir sistem seçimidir. Bu sistemin en iyi şekilde seçilmesi gerekir.

Kalorifer Kazanlarının Malzeme Yapılarına Göre Çeşitleri
Kazanları malzeme yapılarına göre dökme dilimli ve çelik olmak üzere iki şekilde gruplandırabiliriz.

Dökme Dilimli Kazanlar
Dilimli olması nedeniyle kazan dairesine kolayca taşınabilen ve monte edilebilen, dilim ilavesi ile kapasitenin arttırılabildiği kazanlardır. Seçim sırasında ihtiyaca uygun kazan tipi seçme şansı fazladır. Bu tür kazanlar ithal edildiğinde DIN 1691 ve 4702 normuna, yerli kazanların da TS 430, 4040 ve 4041 (ısıl verim) standardına uygun olması gerekir.

Çelik Kazanlar
TS 497, TS 4040, TS 4041 (ısıl verim, kapasite) standartlarına uygun olmalıdır. Girişi dar olan kazan dairelerinde, mono blok (tek parça) üretimlerin kazan dairesine girişi zordur. Montajı yerinde yapılan (parçalı) ürünlerde, üretici firmanın sağladığı garanti şartları gözden geçirilmelidir.

Kalorifer Kazanlarının Brülörlerine Göre Çeşitleri
Kalorifer kazanları kullanılan brülör çeşidine göre de üflemeli ve atmosferik brülörlü olmak üzere iki çeşittir. Aşağıdaki açıklamasını yaptığımız brülör cinsleri hem çelik kazanlara, hem de dökme dilimli kazanlara tatbik edilebilmektedir.

Üflemeli Brülörlü Kazanlar
Kazanı değiştirmeden alternatif yakıt (fuel oil, motorin, LPG) kullanma şansı vardır. Dökme dilimli kazanlarda dilim ilavesiyle kapasite yükseltilmesinde brülör değişimi gerekmeyebilir. Bu tip brülörlerde yanma havası bir fan vasıtasıyla alınır. Üflemeli brülörlü kazanlarda brülör değişimi vasıtasıyla yakıt tipi rahatlıkla değiştirilebilmektedir. Çift yakıtlı (motorin ve doğalgaz) brülörlerin yanı sıra tek, iki, üç kademeli ve modülasyonlu brülörler mevcuttur. Merkezi kazan sistemlerinde mutlaka iki, üç kademeli ve modülasyonlu brülörler tercih edilmelidir. Tek kademeli brülörler daha küçük kapasitelerde (örneğin 70 kW'ın altında) tercih edilebilir.

Atmosferik Brülörlü Kazanlar
Bu kazanlar sadece doğalgaz ve LPG yakarlar. Sıvı yakıtla (fuel oil, motorin) çalışmazlar. Üflemeli brülöre nazaran çok daha sessiz çalışırlar. Kapasiteleri sınırlıdır. (maksimum 350.000 kcal/h) Bu tip brülörler kazanla birlikte dizayn edildikleri için kazanla birlikte satılırlar. Bu sistemde brülör, yanma hücresi ve bacanın uyumu çok önemlidir. Atmosferik brülörlü bir kazan seçtiğinizde uygulayıcı firmaya özellikle mevcut bacanızı incelettirin ve bacanın uygunluğu konusunda garanti alın.

Yoğuşmalı Kalorifer Kazanları
Duman gazlarında bulunan su buharının kazan içerisinde yoğuşması kazan ömrünü olumsuz etkilediğinden, engellenmek istenir. Bu nedenle su buharı duman gazı ile birlikte bacadan atmosfere atılır. Ancak bu su buharı bir enerji taşımaktadır ve klasik tip sıcak su kazanlarında bu enerjiden faydalanmak mümkün değildir. Günümüzde bu enerjiden de faydalanmanın yolları bulunmuştur. Yoğuşmalı kazanlar duman gazında bulunan su buharını yoğuşturarak ve baca gazı sıcaklığını düşürerek ilave enerji kazanır. Villa uygulamalarında belirli kapasiteye kadar duvara asılan tipleri de mevcuttur.

b. Doğalgaz Brülörleri
Brülörler en az kazanlar kadar önemli olup, kullanıcı tarafından en az bilinen elemanlardan biridir. Brülörün önemi; gazın yanarak ısıya dönüştüğü eleman olması nedeniyle verimleri ve çevreyi kirletip kirletmemesidir. Brülör kazan uyumunun iyi seçilmesi, brülörün ayar ve bakımı sarfiyat ve verimi önemli ölçüde etkiler. Brülör üflemeli, atmosferik, alevsiz ve çift yakıtlı olmak üzere dörde ayrılır.

I- Atmosferik Brülörler; Üflemeli brülörden ana farkı, havayı yanma odasına tabii olarak almasıdır. Bunlarda baca, yanma hücresi ve yakma havası uyumlu olmak zorundadır. Atmosferik brülörler ancak sınırlı ısıl kapasitelerde kullanılabilir.(300.000 kcal/h'e kadar.) Sessiz, çalışmaları, aşınacak parçanın olmaması, basit yapıları nedeniyle arıza ihtimalleri azdır.

II- Üflemeli Brülörler; Bu brülörlerin en önemli özelliği yanma havasının bir fan vasıtasıyla cebri olarak gönderilmesidir. Üflemeli brülörlerde yakma havasını sağlayan fan aynı zamanda yanma hücresinde oluşan karşı basıncı ve eğer varsa bacadaki dirençleri yenmeyi sağlar. Bu brülörler:

350.000 kcal/h'e kadar tek veya çift kademe
350.0003.600.000 kcal/h'e kadar çift kademeli veya oransal
3.600.000 kcal/h üzerinde oransal kontrollüdür.

III- Alevsiz Brülörler; SeramikFiber yanma kafası dolayısıyla alevsiz yanma teknolojisine sahip bir brülördür. Yalnızca kendine özel kazanlarda kullanılabilir. Özel bir brülördür.

IV- Çift Yakıtlı Brülörler; Hem fueloil hemde gaz yakabilen brülörler olup, gazın kesilmesi halinde fueloil ile çalışma imkanı sağlar. Kesintisiz çalışmak zorunda olan endüstriyel tesislerde tercih edilirler.

   
© 2009 Teknik Yayıncılık Grubu, Tüm Hakları saklıdır.